Centrum Badań i Analiz

Badania, analizy, opracowania, raporty i komunikaty

Filtruj



 

Biurokracja to jedna z najważniejszych przyczyn ograniczania działalności gospodarczej. W naszym kraju co roku wchodzi w życie olbrzymia ilość prawa o wątpliwej jakości, które tworzy barierę dla działalności biznesowej. Obraz Polski jako oceanu regulacji najlepiej obrazuje Barometr stabilności otoczenia prawnego, utworzony przez firmę audytową Grant Thornton.

Według niego w samym 2014 roku w naszym kraju weszło w życie 1995 aktów prawnych. W praktyce przełożyło się to na 25 634 strony maszynopisu, z czego ponad jedna trzecia dotyczyła kwestii mających pośredni lub bezpośredni wpływ na działalność przedsiębiorstw. Zarówno w krajach o podobnym systemie prawnym co Polska (Francja, Włochy) jak i w krajach o podobnej historii zmian ustrojowych i akcesji do Unii Europejskiej (Słowacja, Czechy), ilość przyjętych aktów była niższa co jasno wskazuje na małą stabilność prawa w naszym kraju.

Wykres 1: Liczba stron aktów prawnych przyjętych w wybranych krajach w 2014 roku



Źródło: Barometr stabilności otoczenia prawnego, Grant Thornton.

Od wejścia Polski do struktur Unii Europejskiej przyjęto łącznie 205 757 stron aktów prawnych. Co prawda największy wzrost legislacji odnotowano w latach bezpośrednio poprzedzających akcesję naszego kraju do UE – co można wyjaśnić potrzebą dostosowania naszych regulacji prawnych do norm unijnych – jednak lata 2004–2011 charakteryzowały się słabszym tempem wzrostu legislacji w Polsce. Niemniej od czterech lat inflacja prawa wzrasta w zaskakującym tempie.

 
  Wykres 2: Liczba przyjmowanych aktów prawnych w Polsce w latach 1989–2014



Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z Barometru otoczenia stabilności prawnego, Grant Thornton.


Pod względem liczby przyjętych ustaw Polska także może pochwalić się wysokim wynikiem, co większość parlamentarzystów z pewnością uzna za dowód tego, że ich praca w sejmie nie ogranicza się tylko do debat (w 2014 roku sejm przyjął 186 ustaw).


Wykres 3: Ustawy uchwalone przez Sejm RP w latach 2012–2015



Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z Sejm.gov.pl.


W porównaniu z innymi krajami z regionu absurd naszej „biegunki legislacyjnej” wydaje się jeszcze większy. W okresie od 1 sierpnia 2013 roku do 1 sierpnia 2014 roku tylko Rumunia uchwaliła więcej ustaw niż Polska, która za to przyjęła dwa razy więcej ustaw niż Czechy.


Wykres 4: Liczba ustaw uchwalonych w wybranych krajach w okresie 01.08.2013–01.08.2014 r.


Źródło: Raport Grayling AcTrend; wynik Polski został poprawiony w oparciu o dane z Sejm.gov.pl (stan na dzień 07.04.2015 r.).


Niestety taki stan rzeczy przyczynia się to do marnej jakości prawa, które przez to musi być ciągle poprawiane i nowelizowane. Zbyt duża szczegółowość ustanawianego prawa – w połączeniu z szybkimi pracami nad ustawami oraz brakiem odpowiednich konsultacji z zainteresowanymi stronami – powoduje, że dzisiaj pracodawcy muszą poświęcać średnio 3,5 godziny (wyliczenia Grant Thornton) dziennie na to, aby być na bieżąco z nowymi przepisami. To z kolei wymusza zatrudnienie doradców i prawników, których zadaniem jest ostrzeganie przedsiębiorców przed potencjalnym łamaniem stale zmienianego prawa. Jest to kwestia problematyczna, zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw, które de facto stanowią aż 67% PKB i zatrudniają 75% pracowników w naszym kraju. Nie mogą one bowiem pozwolić sobie na monitorowanie zmian prawnych na takim poziomie jak wielkie korporacje, co może postawić ich w sytuacji, gdy nie będą wiedzieć, że ich działalność jest niezgodna z panującymi przepisami. W Polsce, tak jak i w UE, udział MŚP w całkowitej liczbie przedsiębiorstw wynosi 99,8%, jednakże odsetek mikroprzedsiębiorstw w naszym kraju wynosi 95,2% wobec 92,4% średniej unijnej. Oznacza to, że nadmierna regulacja jest nie tylko przeszkodą w prowadzeniu działalności gospodarczej, lecz także może stanowić barierę uniemożliwiającą rozwój i rozbudowę najmniejszych firm.

Nie można więc się dziwić temu, że biurokracja w Polsce ma swoje odzwierciedlenie także w międzynarodowych rankingach konkurencyjności, w których zajmujemy odległe miejsca w kategoriach dotyczących biurokracji. Na przykład w rankingu Global Competitiveness 2014–2015 znajdujemy się na 43. miejscu (spośród 144 krajów). Gorzej jednak wypadamy, jeśli chodzi o poszczególne kategorie dotyczące działalności instytucji rządowych. Według rankingu w Polsce potrzeba 30 dni na rozpoczęcie działalności gospodarczej i stawia to nas na 111. miejscu. Pod względem ciężaru regulacji rządowych znajdujemy się na 117. miejscu. Natomiast ocena za transparentność ustawodawstwa rządowego daje nam 100. pozycję. O wiele lepiej wypadamy pod względem liczby procedur potrzebnych do rozpoczęcia działalności gospodarczej: 4 procedury dają nam 22. miejsce w rankingu.

 

Tabela 1: Wykaz rankingów konkurencyjności i miejsca Polski w tych rankingach

Nazwa rankingu/raportu Aktualna pozycja Polski / liczba krajów w rankingu Poprzednia pozycja w rankingu
Doing Business 2015 32 / 189 30*
The Global Competitiveness Report 2014–2015 43 / 144 42
Index of Economic Freedom 2015 42/ 186 50
World Competitiveness Yearbook 2014 36 / 60 33
Raport Dobrobytu Instytutu Legatum 31 / 142 34
Paying Taxes 2015 87 / 189 113

*Wynik poprawiony ze względu na inne metodologię przyznawania punktów w 2015 roku.


Podobną sytuację mamy w przypadku rankingu Index of Economic Freedom 2015, w którym co prawda jesteśmy na 42. miejscu. Jednak jedyna kategoria, w której wynik Polski się pogorszył w stosunku do roku poprzedniego, to wolność gospodarcza (czyt. efektywność rządowych regulacji). Ranking Doing Business 2015 daje nam z kolei 32. miejsce, ale wypadamy słabo, jeśli chodzi o zakładanie nowego biznesu (85. miejsce) czy płacenie podatków (87. miejsce). Rozwijając ostatnią kategorię, do zajęcia się wszystkimi kwestiami podatkowymi potrzeba przedsiębiorcom aż 286 godzin (wobec średniej Unii Europejskiej w wysokości 176 godzin) – czyli 36 dni roboczych. Jest to wynik wielce niepokojący i dobitnie obrazujący trudności, z jakimi muszą się mierzyć polscy przedsiębiorcy. Dodatkowo prawie wszystkie komentarze w rankingach mówiły, że biurokracja i przepisy prawne oraz podatkowe w Polsce powinny być dużo bardziej przejrzyste.

  Wykres 5: Liczba godzin potrzebna na załatwienie spraw podatkowych w 2014 roku


Źródło: Opracowanie własne na podstawie Doing Business 2015.


Z opinią międzynarodowych raportów zgadzają się także polscy przedsiębiorcy, dla których nadmierna biurokracja jest jednym z najważniejszych czynników blokujących rozwój biznesu w naszym kraju. W raporcie przygotowanym przez Grant Thornton, przedstawiciele około 200 prywatnych polskich przedsiębiorstw obliczyli, że przychody średnich i dużych firm mogłyby wzrosnąć łącznie o 200 mld PLN gdyby nie istniejące bariery administracyjne.

Wykres 6: Procent przedsiębiorców w wybranych krajach, którzy uznali biurokrację za główny czynnik hamowania rozwoju gospodarczego w 2014 roku

 Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z International Business Report, Grant Thornton.

Oczywiście tylko uproszczenie oraz uporządkowanie praw regulujących działalność gospodarczą może spowodować zmianę obecnego stanu rzeczy. Prawo powinno być ustanawiane po odpowiednich konsultacjach z zainteresowanymi stronami, tak aby było ono przejrzyste dla przedsiębiorców, ograniczało ciężar związany z wypełnianiem spraw administracyjnych oraz ułatwiało zakładanie i rozwijanie nowych przedsięwzięć. Dzisiaj małe i średnie przedsiębiorstwa muszą buszować w gąszczu nadmiernej legislacji przez co marnują czas i pieniądze, które mogłyby przeznaczyć na poprawę konkurencyjności oraz innowacyjności. Niestety, biurokracja nadal będzie stanowić barierę dla rozwoju potencjału krajowych firm dopóty, dopóki polscy ustawodawcy nie zrozumieją, że w procesie legislacyjnym jakość stanowionego prawa powinna być ważniejsza od jego ilości. 


Wszelkie prawa zastrzeżone © Pracodawcy RP 2014

Strony WWW CMS | Pozycjonowanie | Agencja Interaktywna Poznań | Webster-Studio
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.